Quy hoạch nghĩa trang gia đình tưởng như chỉ là việc chọn một khu đất, xây tường bao rồi bố trí các ngôi mộ vào bên trong. Nhưng thực tế, một khu lăng mộ gia đình có thể tồn tại hàng chục, thậm chí hàng trăm năm. Nếu quy hoạch ngay từ đầu thiếu tính toán, những sai sót nhỏ có thể trở thành vấn đề rất khó xử lý về sau: thiếu diện tích, mộ đặt lộn xộn, không còn lối đi, nước mưa không thoát, cây cối phát triển phá vỡ kết cấu hoặc hướng các mộ không thống nhất. Dưới góc nhìn phong thủy âm trạch, vấn đề còn phức tạp hơn. Khu mộ không nên chỉ xem từng ngôi mộ riêng lẻ mà cần nhìn toàn bộ cuộc đất theo Loan Đầu – Sơn – Thủy – Minh Đường – Tọa Hướng – Lý Khí. Dưới đây là 12 sai lầm thường gặp nhất khi quy hoạch nghĩa trang gia đình và cách tiếp cận phù hợp hơn.

1. CHỈ CHỌN “ĐẤT ĐẸP” MÀ KHÔNG KHẢO SÁT TOÀN BỘ NGOẠI CỤC

Đây là sai lầm đầu tiên và cũng là sai lầm có tính nền tảng. Nhiều gia đình khi tìm đất thường chỉ quan tâm:

Đất rộng;
Đất cao;
Có phong cảnh đẹp;
Có đường đi thuận tiện;
Giá đất phù hợp.

Nhưng dưới góc nhìn phong thủy âm trạch, một cuộc đất còn phải được nghiên cứu trong mối quan hệ với toàn bộ địa hình xung quanh. Cần xem xét:

Huyền Vũ – Thanh Long – Bạch Hổ – Chu Tước – Minh Đường – Án Sơn – Triều Sơn – Lai Thủy – Khứ Thủy – Thủy Khẩu.

Một khu đất nhìn rất đẹp ở khoảng cách gần nhưng phía trước bị đường lớn đâm thẳng, phía sau bị cắt địa hình hoặc hai bên quá trống trải có thể tạo ra một bố cục hoàn toàn khác so với cảm nhận ban đầu.

Cách làm phù hợp

Trước khi thiết kế mộ, cần khảo sát toàn bộ khu vực xung quanh chứ không chỉ đo phần đất thuộc quyền sử dụng của gia đình. Phong thủy của nghĩa trang phải bắt đầu từ cuộc đất, không bắt đầu từ ngôi mộ.

2. NGHĨ RẰNG “CÀNG CAO CÀNG TỐT”

Đây là quan niệm khá phổ biến. Nhiều người cho rằng khu mộ phải nằm trên đỉnh cao nhất thì mới “đắc địa”. Nhưng phong thủy Loan Đầu không đơn giản là tìm một nơi càng cao càng tốt. Phía sau có thế tựa là một chuyện; toàn bộ địa hình có cân bằng hay không lại là chuyện khác. Một khu đất quá cao có thể gặp những vấn đề rất thực tế:

Gió mạnh;
Khó giữ đất;
Sạt lở;
Nước mưa tập trung;
Chi phí xây dựng lớn;
Khó tiếp cận;
Khó bảo trì.

Trong phong thủy truyền thống, điều quan trọng hơn là hình thành được thế tàng phong, tụ khí, có sự bao bọc và cân bằng giữa các phía.

Cách làm phù hợp

Không nên hỏi:

“Đất này có cao không?”

Mà nên hỏi:

“Địa hình này đang tạo thế gì cho toàn bộ khu mộ?”

3. BỎ QUA MINH ĐƯỜNG

Một khu mộ được xây dựng rất đẹp nhưng phía trước bị bít kín bởi tường, cây lớn hoặc công trình phụ thì tổng thể không còn khoảng mở cần thiết. Trong phong thủy truyền thống, Minh Đường là khu vực phía trước, nơi cần có sự thông thoáng và khả năng tụ khí. Minh Đường không nhất thiết phải thật rộng.

Điều quan trọng là:

Có khoảng mở;
Tương đối bằng phẳng;
Không bị xung trực tiếp;
Có tầm nhìn;
Có sự cân đối với quy mô khu mộ.

Sai lầm thường gặp

Gia đình xây nhà thờ, cổng, lăng chính, mộ và cây xanh nhưng không dành đủ diện tích cho khoảng sân phía trước. Đến khi công trình hoàn thiện mới phát hiện: “Khu mộ rất đẹp nhưng đứng từ trong nhìn ra lại thấy chật chội”. Đây là lỗi quy hoạch chứ không phải lỗi trang trí.

4. KHÔNG XỬ LÝ THANH LONG – BẠCH HỔ

Trong Loan Đầu, hai bên khu mộ được xem xét qua:

Thanh Long bên Tả – Bạch Hổ bên Hữu.

Một số khu đất có tình trạng:

Một bên cao, một bên thấp;
Một bên có gò đất, bên kia trống hoàn toàn;
Một bên cây xanh quá dày;
Một bên bị đường giao thông hoặc công trình lớn áp sát.

Không phải cứ “hai bên phải bằng nhau” mới là tốt. Trong phong thủy truyền thống, Long Hổ có thể có sự cao thấp khác nhau tùy cuộc đất. Vấn đề là phải xem thế bao bọc và quan hệ tổng thể chứ không áp dụng máy móc một công thức.

Cách xử lý hiện đại

Có thể sử dụng:

Cây xanh;
Gò cảnh quan;
Tường rào;
Hàng cây;
Cao độ nền;
Dải cây bụi;

để tạo sự chuyển tiếp mềm mại giữa khu lăng mộ và môi trường xung quanh.

5. CHỈ XEM HƯỚNG MỘ THEO TUỔI

Đây là một trong những sai lầm phổ biến nhất.

Có người hỏi: “Người mất tuổi này thì mộ quay hướng nào?”

Sau đó lấy một hướng được cho là hợp tuổi và đặt mộ vào khu đất.

Cách làm này bỏ qua một nguyên tắc quan trọng của phong thủy âm trạch:

Hướng mộ phải được đặt trong mối quan hệ với cuộc đất.

Nếu nghiên cứu theo các hệ thống Lý Khí và Thủy Pháp, còn phải xem xét:

Tọa;
Hướng;
Sơn;
Thủy;
Thủy Khẩu;
Tứ Đại Cục;
Trường Sinh;
Phân Kim.

Vì vậy, không nên biến phong thủy âm trạch thành bài toán:

“Tuổi → hướng.”

Đó chỉ là một phần rất nhỏ trong toàn bộ quá trình.

6. QUY HOẠCH TỪNG NGÔI MỘ RIÊNG LẺ, KHÔNG QUY HOẠCH CẢ KHU

Đây là lỗi mà nhiều gia đình chỉ nhận ra sau nhiều năm.

Hôm nay có 5 ngôi mộ.

10 năm sau có thêm 3 ngôi.

20 năm sau lại cần thêm vị trí.

Nếu ngay từ đầu không có tổng mặt bằng thì mỗi lần thêm mộ lại phải “chèn” vào một khoảng đất còn trống.

Kết quả là:

Mộ không cùng trục;
Khoảng cách không đồng đều;
Lối đi bị thu hẹp;
Không còn Minh Đường;
Cây xanh bị phá;
Tổng thể mất cân đối.

Cách làm phù hợp

Ngay từ đầu nên lập quy hoạch tổng thể dài hạn.

Không chỉ thể hiện số mộ hiện tại mà cần xác định:

Mộ tổ → các thế hệ → vị trí dự phòng → nhà thờ → sân lễ → giao thông → cây xanh → thoát nước.

Đây là tư duy quy hoạch thay vì tư duy “xây từng ngôi mộ”.

7. XẾP MỘ QUÁ SÁT NHAU

Một số gia đình muốn tận dụng tối đa diện tích nên bố trí các mộ sát nhau.

Nhìn trên bản vẽ có vẻ tiết kiệm đất.

Nhưng khi thi công thực tế sẽ phát sinh:

Không có khoảng thao tác;
Khó vệ sinh;
Khó chăm sóc cây;
Khó sửa chữa;
Khó tổ chức nghi lễ;
Khó mở rộng.

Trong phương pháp bố trí truyền thống, khoảng cách giữa các mộ cũng thường được xem xét dưới góc độ không gian lưu thông và khoảng thở của khu mộ.

Có thể tham khảo khoảng:

Mộ cùng hàng: khoảng 0,8 – 1,2 m;
Giữa các hàng: khoảng 1,2 – 1,5 m.

Đây không phải kích thước bắt buộc cho mọi công trình. Khoảng cách thực tế phải căn cứ vào kích thước mộ, quách, lối đi, điều kiện thi công và quy định tại địa phương.

8. KHÔNG TÍNH TOÁN HỆ THỐNG THOÁT NƯỚC

Nếu phải chọn một sai lầm về kỹ thuật có thể ảnh hưởng trực tiếp đến độ bền khu mộ, thì thoát nước chắc chắn nằm trong nhóm quan trọng nhất.

Khu nghĩa trang thường nằm ngoài trời và chịu tác động trực tiếp của:

Mưa lớn;
Nước mặt;
Độ dốc địa hình;
Nước ngầm;
Xói lở.

Nếu không có giải pháp thoát nước, nước có thể tập trung tại:

Chân mộ;
Sau mộ;
Lối đi;
Nhà thờ;
Khu sân lễ.

Về mặt kiến trúc, đây là vấn đề kỹ thuật.

Về mặt phong thủy, việc nghiên cứu lai thủy – khứ thủy – thủy khẩu cũng cần được đặt trong mối quan hệ với dòng chảy thực tế.

Phong thủy không thể thay thế kỹ thuật thoát nước.

Một khu lăng mộ muốn bền vững phải giải quyết tốt cả hai.

9. XÂY TƯỜNG BAO QUÁ CAO VÀ BỊT KÍN

Tâm lý “khu mộ phải thật kín đáo, thật chắc chắn” khiến một số gia đình xây tường bao quá cao.

Sau khi hoàn thiện, khu mộ trở thành một không gian:

Tối;
Bí;
Thiếu thông thoáng;
Khó quan sát;
Cây xanh khó phát triển tự nhiên.

Về kiến trúc cảnh quan, tường bao nên được thiết kế theo tỷ lệ với khu đất và công trình.

Có thể kết hợp: tường thấp + cây xanh + hàng rào thoáng + khoảng đệm cảnh quan.

Mục tiêu là tạo sự trang nghiêm nhưng vẫn có độ mở cần thiết.

10. TRỒNG CÂY KHÔNG TÍNH ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN LÂU DÀI

Cây xanh là thành phần quan trọng của nghĩa trang gia đình. Nhưng cây đẹp lúc mới trồng không có nghĩa là phù hợp sau 10–20 năm. Một cây có bộ rễ lớn đặt quá gần mộ có thể gây:

Nứt nền;
Nâng gạch;
Ảnh hưởng kết cấu;
Tắc hệ thống thoát nước;
Khó bảo trì.

Cây quá lớn cũng có thể che kín không gian phía trước hoặc làm thay đổi hoàn toàn cảm giác của Minh Đường.

Nguyên tắc

Khi thiết kế cảnh quan cần tính đến kích thước trưởng thành của cây, không chỉ kích thước lúc mới trồng. Có thể phân tầng: Cây bóng mát → cây trung tầng → cây bụi → cây nền → thảm cỏ. Như vậy cảnh quan vừa có chiều sâu vừa dễ quản lý.

11. KHÔNG THỐNG NHẤT TRỤC VÀ QUY ƯỚC TẢ – HỮU

Trong khu mộ nhiều thế hệ, một lỗi khá dễ xảy ra là mỗi lần bổ sung mộ lại sử dụng một cách xác định Tả – Hữu khác nhau.

Đặc biệt với nguyên tắc:

Nam Tả – Nữ Hữu

cần xác định rõ người thiết kế đang đứng ở đâu và nhìn theo hướng nào. Nếu không thống nhất từ đầu, bản vẽ và thi công rất dễ xảy ra nhầm lẫn.

Giải pháp

Trong hồ sơ nên ghi rõ:

“Tả – Hữu được xác định theo hướng nhìn từ khu mộ ra Minh Đường.”

Đồng thời nên thể hiện trên bản vẽ:

Bắc;
Nam;
Tọa;
Hướng;
Thanh Long;
Bạch Hổ;
Trục chính.

Một bản vẽ phong thủy tốt phải đọc được bằng hình ảnh, không phụ thuộc vào việc truyền miệng.

12. CHỈ QUAN TÂM PHONG THỦY MÀ QUÊN MẤT KIẾN TRÚC VÀ VĂN HÓA DÒNG HỌ

Đây là sai lầm cuối cùng nhưng rất đáng lưu ý. Một khu nghĩa trang gia đình không chỉ là một bài toán phong thủy. Đó còn là: một công trình kiến trúc, một không gian cảnh quan và một nơi lưu giữ ký ức gia đình. Nếu chỉ tập trung vào:

La Kinh;
Phân Kim;
Hướng;
Ngày giờ;

nhưng bỏ qua:

Tỷ lệ kiến trúc;
Vật liệu;
Cây xanh;
Lối đi;
Nơi hành lễ;
Khả năng sử dụng của người cao tuổi;
Vệ sinh;
Thoát nước;
Bảo trì;

thì công trình vẫn chưa hoàn chỉnh. Một khu lăng mộ đẹp cần có sự cân bằng giữa: PHONG THỦY + KIẾN TRÚC + CẢNH QUAN + CÔNG NĂNG + VĂN HÓA.

13. SAI LẦM ĐẶC BIỆT: THAY ĐỔI HƯỚNG HOẶC VỊ TRÍ SAU KHI ĐÃ THI CÔNG

Khi đã xây dựng khu lăng mộ, việc thay đổi vị trí các mộ hoặc phá bỏ một phần công trình để điều chỉnh lại hướng sẽ rất tốn kém. Vì vậy, trước khi thi công cần kiểm tra lại toàn bộ:

Ngoại cục

Địa hình
Sơn
Thủy
Minh Đường
Long Hổ
Huyền Vũ
Chu Tước

Nội cục

Vị trí từng mộ
Trục mộ
Khoảng cách
Tả – Hữu
Lối đi
Nhà thờ
Cổng
Sân lễ

Lý khí

Tọa
Hướng
Cục
Thủy Khẩu
Phân Kim
Các vùng Không Vong theo trường phái áp dụng

Kỹ thuật

Cao độ
Kết cấu
Thoát nước
Chống thấm
Điện chiếu sáng
Giao thông nội bộ

Chỉ khi các lớp thông tin này được thống nhất mới nên triển khai thi công.

14. QUY HOẠCH NGHĨA TRANG GIA ĐÌNH NÊN BẮT ĐẦU TỪ ĐÂU?

Một quy trình hợp lý có thể triển khai theo 8 bước:

BƯỚC 1 – KHẢO SÁT HIỆN TRẠNG

Đo đạc ranh giới, cao độ, địa hình, đường giao thông và hệ thống nước.

↓

BƯỚC 2 – PHÂN TÍCH LOAN ĐẦU

Xem Huyền Vũ, Thanh Long, Bạch Hổ, Chu Tước, Minh Đường và các thế núi – gò – sông – hồ xung quanh.

↓

BƯỚC 3 – NGHIÊN CỨU THỦY PHÁP

Xác định Lai Thủy, Khứ Thủy và Thủy Khẩu; nếu áp dụng hệ thống Tứ Đại Cục thì tiến hành phân Cục.

↓

BƯỚC 4 – LẬP QUY HOẠCH TỔNG THỂ

Xác định vị trí cổng, trục chính, nhà thờ, Minh Đường, khu mộ và không gian dự phòng.

↓

BƯỚC 5 – PHÂN BỐ TRẬT TỰ CÁC THẾ HỆ

Xác định vị trí mộ tổ, cụ tổ, ông bà, cha mẹ và các thế hệ sau.

↓

BƯỚC 6 – LẬP TỌA HƯỚNG

Kiểm tra hướng từng khu mộ theo phương pháp phong thủy được lựa chọn.

↓

BƯỚC 7 – THIẾT KẾ KIẾN TRÚC CẢNH QUAN

Hoàn thiện cổng, tường bao, nhà thờ, sân lễ, cây xanh, đường đi và thoát nước.

↓

BƯỚC 8 – TRẠCH NHẬT VÀ TRIỂN KHAI

Sau khi phương án không gian đã ổn định mới nghiên cứu ngày giờ động thổ, xây dựng hoặc hạ táng theo phương pháp được lựa chọn.

15. CHECKLIST TRƯỚC KHI THI CÔNG NGHĨA TRANG GIA ĐÌNH

Trước khi đặt viên đá đầu tiên, gia đình nên kiểm tra ít nhất 15 vấn đề:

☐ Đã khảo sát toàn bộ khu đất chưa?

☐ Đã xác định Huyền Vũ chưa?

☐ Đã xem Thanh Long – Bạch Hổ chưa?

☐ Đã xác định Minh Đường chưa?

☐ Đã kiểm tra đường nước đến – nước đi chưa?

☐ Đã xác định Thủy Khẩu chưa?

☐ Đã có quy hoạch tổng thể chưa?

☐ Đã dự phòng vị trí cho các thế hệ sau chưa?

☐ Đã thống nhất Tả – Hữu chưa?

☐ Đã kiểm tra khoảng cách giữa các mộ chưa?

☐ Đã xác định tọa – hướng chưa?

☐ Nếu sử dụng 72 Long Phân Kim thì đã thống nhất phương pháp chưa?

☐ Đã thiết kế hệ thống thoát nước chưa?

☐ Đã tính đến kích thước cây khi trưởng thành chưa?

☐ Đã kiểm tra lại toàn bộ bản vẽ trước khi thi công chưa?

Nếu nhiều câu trả lời vẫn là “chưa”, tốt nhất chưa nên vội xây dựng.

KẾT LUẬN

Quy hoạch nghĩa trang gia đình là công việc cần được tính toán từ tổng thể đến chi tiết.

Sai lầm lớn nhất không phải là đặt một ngôi mộ lệch vài centimet, mà là không có một tư duy quy hoạch tổng thể ngay từ đầu.

Một khu lăng mộ gia đình có thể sử dụng trong nhiều thế hệ nên cần được tính toán đồng thời:

Địa hình → Loan Đầu → Thủy Pháp → Minh Đường → Quy hoạch mộ → Tọa Hướng → Phân Kim → Kiến trúc → Cảnh quan → Thoát nước → Khả năng mở rộng.

Theo quan niệm phong thủy truyền thống, một cuộc đất tốt hướng đến sự hài hòa của Sơn – Thủy – Hướng – Khí.

Dưới góc nhìn kiến trúc hiện đại, một khu lăng mộ tốt còn phải bền vững, sạch sẽ, thuận tiện, dễ chăm sóc và giữ được vẻ trang nghiêm qua nhiều thế hệ.

Vì vậy, thay vì xây từng ngôi mộ một cách riêng lẻ, gia đình nên lập quy hoạch tổng thể nghĩa trang gia đình ngay từ đầu.

MỘC ECO – KIẾN TRÚC, CẢNH QUAN, PHONG THỦY

MỘC ECO định hướng quy hoạch khu lăng mộ gia đình theo cách tiếp cận tổng thể, kết hợp giữa phong thủy âm trạch, kiến trúc và cảnh quan.

Từ khảo sát cuộc đất, nghiên cứu Loan Đầu – Thủy Pháp, quy hoạch vị trí các thế hệ, lập tọa hướng, tổ chức giao thông, cây xanh, Minh Đường cho đến thiết kế kiến trúc và giải pháp thoát nước, tất cả được xem xét trong cùng một tổng thể.

Không chỉ xây một khu mộ đẹp, mà quy hoạch một không gian tưởng niệm trang nghiêm, hài hòa và bền vững cho nhiều thế hệ.

MỘC ECO – KIẾN TẠO KHÔNG GIAN XANH, NUÔI DƯỠNG SINH KHÍ.

Xem thêm: